Inhoudsopgave

Voor de meeste volwassenen geldt een hartslag in rust van 60 tot 100 slagen per minuut als normaal. Dat is de bandbreedte die de Hartstichting hanteert, en die geeft je meteen een eerste houvast om te beoordelen of jouw hartslag gezond is. Maar wat precies een goede hartslag in rust voor jou is, hangt af van meer dan alleen dat getal.

Wat betekent hartslag in rust precies?

Je hartslag in rust is het aantal keren dat je hart per minuut klopt terwijl je ontspannen bent en je niet inspant. Je hart pompt dan bloed door je lichaam zonder dat het extra zijn best hoeft te doen. Hoe lager dit getal, hoe efficiënter je hart over het algemeen werkt.

Tijdens je slaap is je hartslag het laagst. Die kan dan teruglopen naar minder dan 60 slagen per minuut. Dat is bij de meeste mensen volkomen normaal. Zodra je opstaat, beweegt, stress ervaart of koffie drinkt, stijgt je hartslag vanzelf.

Wat is een goede hartslag in rust voor jou?

De norm van 60 tot 100 slagen per minuut geldt voor gezonde volwassenen in het algemeen. Maar binnen die bandbreedte zijn grote verschillen normaal. Een goed getrainde sporter heeft vaak een rusthartslag van rond de 40 tot 60 slagen per minuut. Dat klinkt laag, maar het betekent dat het hart zo sterk en efficiënt is dat het met minder slagen toch genoeg bloed rondpompt.

Hoe actiever je leeft, hoe lager je hartslag in rust doorgaans is. Dat is een teken van een goede cardiovasculaire conditie. Uit gegevens van Garmin blijkt dat mensen die regelmatig bewegen gemiddeld een lagere rusthartslag hebben dan mensen die weinig sporten. Een lage hartslag in rust hoeft dus geen reden voor zorg te zijn, maar kan juist wijzen op een fit hart.

Wanneer is je rusthartslag te hoog of te laag?

Een hartslag in rust boven de 100 slagen per minuut heet tachycardie. Dit kan veroorzaakt worden door stress, koorts, uitdroging, te veel cafeïne of een onderliggende aandoening. Gebeurt het incidenteel, dan is het vaak onschuldig. Blijft je hartslag structureel boven de 100, dan is het verstandig om naar de huisarts te gaan.

Een hartslag onder de 60 slagen per minuut heet bradycardie. Bij sporters is dit normaal. Bij mensen die weinig bewegen en daarbij ook klachten hebben zoals duizeligheid, vermoeidheid of flauwvallen, verdient het aandacht van een arts. Zonder klachten is een lage hartslag in rust bij de meeste mensen geen probleem.

Zo meet je je hartslag in rust correct

Om een betrouwbaar beeld te krijgen van je rusthartslag, is het belangrijk hoe en wanneer je meet. Een meting vlak na het opstaan of na een inspanning zegt weinig. Gebruik deze aanpak voor een nauwkeurig resultaat:

  • Meet bij voorkeur ’s ochtends vroeg, vlak nadat je wakker bent maar nog rustig in bed ligt.
  • Zorg dat je ten minste vijf minuten echt ontspannen bent geweest voor de meting.
  • Leg twee vingers (niet je duim) op je pols aan de duimkant, of op de zijkant van je hals.
  • Tel het aantal slagen in 60 seconden, of tel 30 seconden en vermenigvuldig met twee.
  • Meet meerdere dagen op rij en bereken het gemiddelde voor een betrouwbaar beeld.
  • Gebruik je een smartwatch of hartslagmeter? Die meet vaak continu en geeft automatisch een gemiddelde rusthartslag over meerdere dagen.

Welke factoren beïnvloeden je rusthartslag?

Je rusthartslag is niet elke dag hetzelfde. Verschillende factoren kunnen hem tijdelijk hoger of lager maken. Het helpt om die te kennen, zodat je een afwijking beter kunt plaatsen.

Lichaamsbeweging verlaagt je rusthartslag op de lange termijn. Stress, slechte slaap, ziekte en koorts verhogen hem tijdelijk. Cafeïne en alcohol hebben ook invloed. Zelfs de buitentemperatuur kan een rol spelen: bij warmte stijgt je hartslag licht. Medicijnen, zoals bètablokkers, verlagen de hartslag bewust als onderdeel van de werking.

Leeftijd speelt ook mee. Bij kinderen is een hogere rusthartslag normaal. Naarmate je ouder wordt, veranderen de normen iets. De bandbreedte van 60 tot 100 geldt specifiek voor volwassenen.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Een enkele afwijkende meting is zelden reden voor zorg. Maar er zijn situaties waarbij je beter even contact opneemt met je huisarts. Doe dat als je rusthartslag structureel boven de 100 of onder de 40 slagen per minuut ligt, als je hartkloppingen ervaart, als je duizelig wordt, als je flauwvalt, of als je kortademig bent zonder duidelijke oorzaak. Die klachten samen met een afwijkende hartslag verdienen altijd aandacht.

Is je hartslag stabiel, voel je je goed en zit je binnen de normale bandbreedte? Dan is er in de meeste gevallen niets aan de hand. Regelmatig bewegen is de meest effectieve manier om je rusthartslag gezond te houden.

Veelgestelde vragen

Is een rusthartslag van 55 slagen per minuut normaal?
Een rusthartslag van 55 slagen per minuut is voor veel mensen volkomen normaal, zeker als je regelmatig sport. Een getraind hart pompt efficiënter en heeft minder slagen nodig om het lichaam van bloed te voorzien. Heb je geen klachten zoals duizeligheid of vermoeidheid? Dan is er vrijwel zeker niets aan de hand.

Hoe laag mag je hartslag in rust zijn?
Er is geen universele ondergrens die voor iedereen geldt. Bij goed getrainde sporters kan de rusthartslag uitkomen op 40 slagen per minuut of zelfs lager, zonder dat dit een probleem is. Onder de 40 slagen per minuut is het verstandig om een arts te raadplegen, tenzij je een professionele duursporter bent en geen klachten hebt.

Kan stress mijn rusthartslag blijvend verhogen?
Langdurige stress kan je rusthartslag structureel verhogen. Stress zorgt ervoor dat je lichaam meer adrenaline aanmaakt, waardoor je hart sneller klopt. Als de stress aanhoudt, blijft ook de hartslag verhoogd. Ontspanning, voldoende slaap en regelmatige beweging helpen om de rusthartslag weer te verlagen.

Wat is het verschil tussen rusthartslag en maximale hartslag?
Je rusthartslag is het aantal hartslagen per minuut in volledig ontspannen toestand. Je maximale hartslag is het hoogste aantal slagen dat je hart per minuut kan maken bij maximale inspanning. Die twee waarden zeggen samen veel over je conditie en worden gebruikt om trainingszones te berekenen.