Inhoudsopgave

Symptomen van een prikkelbare darm zijn soms moeilijk te herkennen, omdat ze op veel andere klachten lijken. Buikpijn na het eten, plotseling naar de wc moeten of juist dagen zonder ontlasting zitten: het zijn klachten die veel mensen kennen, maar niet altijd serieus nemen. Toch kunnen deze signalen samen wijzen op het prikkelbare darm syndroom, ook wel PDS genoemd. Dit is een van de meest voorkomende darmaandoeningen in Nederland en België. Naar schatting heeft één op de vijf mensen er last van. Vrouwen vaker dan mannen, maar het komt op alle leeftijden voor.

Wat er in je buik gebeurt bij PDS

Bij het prikkelbare darm syndroom reageert de darm sterker dan normaal op prikkels. De darmen knijpen harder samen of werken juist te traag. Dit heeft niets te maken met een beschadiging of ontsteking van de darm. De darm ziet er gewoon gezond uit, maar hij gedraagt zich anders dan bij iemand zonder PDS. Wetenschappers denken dat de verbinding tussen de hersenen en de darmen bij mensen met PDS gevoeliger is. Stress, spanning of bepaald voedsel kunnen de darm dan ook sneller in de war sturen. Dit verklaart waarom klachten soms erger worden op drukke of spannende dagen.

De meest voorkomende lichamelijke klachten

Buikpijn is de meest bekende uiting van PDS. De pijn zit niet altijd op dezelfde plek en kan aanvoelen als krampen of een drukkend gevoel. Opvallend is dat de pijn vaak minder wordt na een bezoek aan het toilet. Naast buikpijn hebben veel mensen last van een opgeblazen gevoel, winderigheid of een buik die hoorbaar rommelt. De ontlasting wisselt ook sterk: de ene keer is die dun en waterig, de andere keer hard en korrelig. Sommige mensen zitten dagen zonder ontlasting, terwijl anderen juist meerdere keren per dag naar de wc rennen. Bij een deel van de mensen met PDS zijn beide vormen aanwezig, afwisselend in de tijd.

Klachten die je misschien niet meteen aan je darmen koppelt

Niet alle verschijnselen van PDS zitten in de buik. Veel mensen met deze aandoening voelen zich ook moe, zelfs na een goede nacht slapen. Hoofdpijn, rugpijn en een gevoel van algemeen onbehagen komen vaker voor bij mensen met PDS dan in de rest van de bevolking. Ook slaapproblemen en een verminderd gevoel van welzijn worden regelmatig genoemd. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de gevoeligheid van het zenuwstelsel, dat niet alleen de darmen maar het hele lichaam beïnvloedt. Mensen schrikken soms van deze bredere klachten, maar ze passen wel in het beeld van PDS. Het is goed om dit te weten, zodat je de klachten samen kunt bespreken met een arts.

Wanneer je naar de huisarts gaat

Veel klachten die lijken op PDS kunnen ook een andere oorzaak hebben. Het is daarom verstandig om naar de huisarts te gaan als de buikklachten langer dan een paar weken aanhouden. Zeker als je ook bloed bij de ontlasting ziet, onverklaarbaar afvalt, of als de klachten op latere leeftijd plotseling beginnen, is het nodig om dit te laten onderzoeken. Een arts kan dan andere aandoeningen uitsluiten, zoals darmontsteking of coeliakie. Er bestaat geen eenvoudige test waarmee PDS wordt vastgesteld. De diagnose wordt gesteld op basis van het klachtenpatroon en nadat andere oorzaken zijn uitgesloten. Een eerlijk gesprek met je arts over alles wat je voelt, helpt om sneller duidelijkheid te krijgen.

Veelgestelde vragen

Kunnen stress en spanning de klachten erger maken?
Ja, stress en spanning kunnen de klachten van een prikkelbare darm duidelijk verergeren. De verbinding tussen hersenen en darmen is bij mensen met PDS extra gevoelig. Daardoor reageert de darm sneller op emotionele of mentale druk. Dit betekent niet dat de klachten verzonnen zijn. Ze zijn echt, maar het zenuwstelsel speelt een grote rol bij hoe sterk je ze voelt.

Zijn de klachten van PDS gevaarlijk?
De klachten van het prikkelbare darm syndroom zijn vervelend, maar niet gevaarlijk voor je gezondheid op de lange termijn. PDS veroorzaakt geen blijvende schade aan de darm en vergroot de kans op darmkanker niet. Toch is het verstandig om bij nieuwe of veranderende klachten altijd een arts te raadplegen, zodat andere aandoeningen uitgesloten worden.

Helpt aanpassing van voeding bij de klachten?
Voor veel mensen helpt een aanpassing van het voedingspatroon om de klachten te verminderen. Bepaalde voedingsmiddelen, zoals uien, knoflook, melksuiker of tarwe, kunnen bij sommige mensen de darm prikkelen. Een diëtist kan helpen om uit te zoeken welke voeding bij jou de meeste klachten geeft. Wat voor de ene persoon werkt, hoeft niet voor een ander te gelden.

Kan PDS op elk moment in het leven beginnen?
Het prikkelbare darm syndroom kan op elke leeftijd beginnen, maar de eerste klachten ontstaan bij veel mensen tussen het twintigste en veertigste levensjaar. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Als klachten pas op oudere leeftijd plotseling beginnen, is het extra belangrijk om naar een arts te gaan, zodat andere oorzaken worden nagegaan.